Het onderwijs heeft een hardnekkig probleem. Dat probleem heet ‘de eindtoets’ . De daaraan gekoppelde te vroege selectie van leerlingen remt de ontwikkeling van het onderwijs en schaadt uiteindelijk de kansen van kinderen.
Toen ik zelf op de lagere school zat, was er ook een eindtoets, maar die speelde nauwelijks een rol. Als startende leerkracht was de toets slechts één van de vele gegevensbronnen die je gebruikte om het kind en zijn ontwikkeling goed in beeld te krijgen. En dat was waardevol, juist omdat het je eigen, soms gekleurde, bril nuanceerde.
Als beginnend directeur maakte ik kennis met opbrengstgericht werken. Daar was ik positief over: kritisch en optimistisch kijken naar wat je doet en hoe het beter kan. Dat doen we op De Zonnewijzer nog steeds.
Maar met de jaren is de onderwijsrealiteit veranderd. De eindtoets werd steeds belangrijker en daarmee groeide ook de angst voor het oordeel. Resultaten werden belangrijker dan het proces. En die gevolgen hebben we te lang hebben geaccepteerd.
We leverden stukjes van ons vakmanschap in, zolang de cijfers maar goed waren. Ondertussen ontstond er een bloeiende bijlesindustrie (hoe zit het met kansengelijkheid?), versmalde het curriculum (hoe is het eigenlijk met muziekonderwijs?), nam de prestatiedruk toe voor zowel leerlingen als scholen (en wat doet dat met hun mentale gezondheid?), en werd het aannamebeleid in het vervolgonderwijs steeds selectiever (hoe inclusief zijn we echt?).
Wat we nu doen is vergelijkbaar met het stikstofprobleem: we weten dat het schadelijk is, en tóch gaan we ermee door.
Het is tijd om onze verantwoordelijkheid te nemen. Dat begint bij vertrouwen. Vertrouwen in onze leerlingen. In onszelf als onderwijsprofessionals. En dat betekent: stoppen met de eindtoets in de huidige vorm en investeren in een goed alternatief.
Laten we de regie terugpakken.
Karel Wolf
directeur
De Zonnewijzer
